Không phải hành trình nào cũng dễ dàng với thú cưng, và các bé không thể nói ra cảm giác của mình. Đảm bảo phúc lợi cho thú cưng là quyền và nghĩa vụ của mỗi người yêu động vật. Trang này nói về những rủi ro, sức khỏe của bé và các bước chuẩn bị giúp chuyến đi an toàn hơn.
Chuẩn bị kỹ lưỡng là bước bắt buộc cho mọi hành trình của thú cưng.
Rủi ro không chỉ xuất hiện vào ngày bay, mà bắt đầu tích tụ ngay từ khâu chuẩn bị.
Không phải bé nào cũng đủ điều kiện bay. Bác sĩ thú y là người đưa ra quyết định này.
Bác sĩ thú y, chủ nuôi và đơn vị vận chuyển đều giữ một vai trò riêng trong suốt hành trình.
Khác với nhiều người lầm tưởng, rủi ro lớn nhất hiếm khi nằm ở chính thời gian trên không, mà phần lớn phát sinh từ trước khi máy bay cất cánh.
Khi xa chủ và ở nơi xa lạ, thú cưng có thể sủa, hú, thở dốc hoặc cào cắn cửa lồng. Một bé đang hoảng loạn có thể làm tổn thương móng chân, răng hoặc mũi vào nan cửa. Xem thêm thú cưng bay dưới khoang hàng như thế nào.
Nhiều rủi ro nằm ở dưới mặt đất: lúc bốc xếp, lúc chờ trên sân đỗ và khi chuyến bay bị hoãn lúc cửa đã đóng. Lồng chờ cạnh máy bay không có điều hòa xung quanh. Vì vậy các hãng bay đặt ra giới hạn nhiệt độ.
Chiếc lồng quá chật, thông gió kém hoặc lắp ráp không chắc chắn có thể đe dọa tính mạng của thú cưng. Lồng như vậy có thể cản trở hô hấp, gây thương tích, hoặc có thể bung ra trong lúc bốc dỡ khiến thú cưng xổng ra gần máy bay.
Đôi khi chủ nuôi cho bé uống thuốc an thần vì thương. Thuốc có thể làm chậm nhịp thở, giảm khả năng chống chịu nóng và căng thẳng, và hãng bay có thể từ chối bé đã dùng thuốc. Xem thêm vì sao nên tránh thuốc an thần.
Chỉ cần thiếu một ngày tháng, số microchip lệch giữa các giấy tờ hoặc tiêm vaccine sai trình tự đều có thể khiến thú cưng bị chặn lại tại quầy làm thủ tục hoặc khi đến nơi. Bé có thể bị giữ lại cách ly kiểm dịch hoặc bị trả về nước xuất phát.
Căng thẳng có thể khiến mèo bỏ ăn sau khi đến nơi. Mèo bỏ ăn có thể mắc bệnh gan nhiễm mỡ, bệnh có thể gây tử vong (Cornell). Mèo thừa cân có nguy cơ cao hơn. Xem thêm 48 giờ đầu sau chuyến bay.
Ba nhóm yếu tố dưới đây sẽ quyết định điều đó. Bác sĩ thú y sẽ đánh giá từng yếu tố trước khi bạn tiến hành đặt chỗ.
Chó và mèo có đường thở ngắn (brachycephalic) vốn có đường thở hẹp bẩm sinh, nhiệt độ nóng và căng thẳng sẽ khiến đường thở càng thu hẹp hơn nữa. Khoảng một nửa số chó thuần chủng chết trên các chuyến bay tại Mỹ từ năm 2005 đến 2010 thuộc nhóm đường thở ngắn (US DOT). Một số giống cũng mang bệnh tim di truyền (Seo et al., 2024). Xem thêm giống chó mèo đường thở ngắn và quy định hạn chế theo giống.
Hãng bay từ chối chó con và mèo con chưa dứt mẹ, đồng thời nhìn chung không nhận động vật đang mang thai. Thú cưng đang ốm hoặc trong giai đoạn hồi phục phải được điều trị dứt điểm trước khi bay. Những bé lớn tuổi, hoặc có tiền sử bệnh tim mạch hay hô hấp, bắt buộc phải có đánh giá chuyên môn từ bác sĩ thú y. Xem thêm chó con và mèo con, thú cưng mang thai và thú cưng phát bệnh trước ngày bay.
Tâm lý lo lắng, hoảng sợ trong lồng và hành vi hung dữ do sợ hãi đều làm tăng căng thẳng trong suốt hành trình dài, cho cả thú cưng lẫn người xử lý vận chuyển. Sự bình tĩnh đến từ nhiều tuần tập làm quen với lồng từ trước, chứ không phải từ thuốc an thần. Trường hợp thực sự cần dùng thuốc hỗ trợ, bác sĩ thú y sẽ trực tiếp kê đơn và thông báo rõ cho hãng bay. Xem thêm kiểm soát căng thẳng lo âu.
Năm khâu chuẩn bị quan trọng. Phần lớn công việc đều diễn ra trong các tuần trước ngày bay.
Kiểm Tra Thú Y
Bác sĩ thú y trực tiếp thăm khám cho bé, tiêm bổ sung các mũi vaccine còn thiếu, tẩy nội ngoại ký sinh trùng và tiếp tục theo dõi sức khỏe đến sát ngày bay. Đối với khách hàng của Daisy Pet tại TP. Hồ Chí Minh, quy trình này được thực hiện tại Bệnh viện Thú y Quốc tế Belwee.
Hồ Sơ Sức Khỏe
Bao gồm giấy Fit to Fly và đánh giá đường thở (BOAS) do bác sĩ thú y thực hiện cho các giống đường thở ngắn. Những giấy tờ này không nhằm mục đích làm cho đủ bộ hồ sơ hay cố đưa thú cưng lên máy bay bằng mọi giá. Chúng ghi nhận chính xác bé có đủ điều kiện bay hay không, và nếu kết quả là “chưa đạt”, chuyến bay sẽ được dời lại để ưu tiên xử lý.
Lồng Vận Chuyển Hàng Không
Lồng là nơi bảo vệ thú cưng trong suốt hành trình. Lồng phải đáp ứng tiêu chuẩn IATA, đúng kích thước đo của bé, có lỗ thoáng khí ở các mặt và cho phép châm thêm nước từ bên ngoài. Xem thêm lồng vận chuyển chuẩn IATA và bảng kiểm tra lồng bay.
Tập Cho Bé Làm Quen Với Lồng
Khoảng sáu tuần tập luyện mỗi ngày sẽ biến chiếc lồng thành một nơi trú ẩn quen thuộc, giúp bé di chuyển trong không gian thân quen mà không hoảng sợ. Xem thêm hướng dẫn tập lồng và chuẩn bị cho mèo đi máy bay.
Lập Kế Hoạch Vận Chuyển
Đường bay, giờ cất cánh, các điểm nối chuyến và mốc thời hạn giấy tờ đều được tính toán đồng bộ từ trước, không để bất kỳ việc gì dồn sang ngày bay. Xem thêm phân biệt cabin, hành lý ký gửi hay hàng hóa kê khai, xử lý chặng quá cảnh cùng phương án khi hoãn hoặc hủy chuyến.
Bốn bên cùng chia sẻ công việc. Mỗi bên đảm trách một phần việc mà những bên khác không thể thay thế.
Trực tiếp thăm khám thú cưng, đánh giá bé có đủ sức khỏe để bay hay không và đưa ra phác đồ điều trị nếu bé chưa sẵn sàng. Quyết định của bác sĩ thú y luôn có trước bất kỳ bước đặt chỗ nào.
Chăm sóc thú cưng mỗi ngày, kiên trì tập lồng cho bé, làm theo hướng dẫn của bác sĩ thú y và theo dõi bé sát sao sau khi hạ cánh. Xem thêm cho thú cưng ăn uống trước khi bay.
Chuyên chở và giữ thú cưng từ lúc làm thủ tục đến khi hạ cánh; không ai mở lồng trong lúc bay. Vì vậy hãng bay đặt ra quy định về giống, tiêu chuẩn lồng và giới hạn nhiệt độ.
Kết nối tất cả các bên: lên phương án đường bay, sắp xếp lịch khám thú y, hoàn thiện hồ sơ và phối hợp với đối tác ở nước ngoài để từng bước diễn ra đúng trình tự.
Không phải là lời hứa suông rằng bé nào cũng sẽ bay được, mà là chuyên môn để tìm ra phương án phù hợp nhất cho thú cưng – ngay cả khi phương án tốt nhất lúc đó là chưa nên bay.
Nếu không có chuyến bay thẳng phù hợp, lộ trình sẽ được ghép từ các chặng phù hợp. Bé Hoa Hoa, Poodle teacup, đã bay cabin từ Hà Nội đến Abu Dhabi qua Bangkok, vì không chuyến bay thẳng nào từ Việt Nam nhận thú cưng trên cabin. Xem thêm hành trình của bé Hoa Hoa.
Đơn vị vận chuyển thay mặt chủ nuôi sắp xếp các đợt kiểm tra cần thiết: khám Fit to Fly, đánh giá chức năng hô hấp cho giống đường thở ngắn, và mọi xét nghiệm theo quy định của nước đến theo đúng thứ tự và thời hạn cho phép, để hồ sơ không lỡ mốc nào.
Chủ nuôi cần được giải thích cặn kẽ các tiêu chuẩn thú y và quy định IATA đằng sau mỗi bước, hiểu vì sao chúng lại quan trọng, thay vì chỉ nhận một danh sách việc cần làm. Một quy định khi được thấu hiểu tường tận sẽ được chủ nuôi thực hiện chuẩn xác ngay tại nhà.
Kinh nghiệm thực chiến giúp rút ngắn thời gian chờ đợi, giảm thiểu các lỗi sai sót trong hồ sơ và giữ cho buổi bàn giao diễn ra nhẹ nhàng, bình tĩnh cho cả thú cưng lẫn chủ nuôi. Rất nhiều sự cố trong ngày bay thực chất bắt nguồn từ một chi tiết nhỏ bị bỏ sót từ nhiều tuần trước đó.
Những quy tắc này áp dụng cho mọi ca vận chuyển. Không có điều nào được phép tùy tiện quyết định vào ngày bay.
Không sử dụng trong bất kỳ trường hợp nào. Thuốc giảm lo âu phải do bác sĩ thú y quyết định và phải thông báo trước cho hãng bay.
Giờ cất cánh được lựa chọn dựa trên mức nhiệt độ thực tế tại từng sân bay trong suốt lộ trình.
Bác sĩ thú y trực tiếp đánh giá chức năng hô hấp của các giống chó mèo đường thở ngắn trước khi tiến hành đặt chỗ.
Lồng phải đúng kích thước chuẩn và bé phải quen thuộc với lồng từ trước khi chuyến bay được đặt chỗ.
Phòng khám thú y được cấp phép thăm khám và xác nhận bé đủ sức khỏe để bay.
Thú cưng phát bệnh phải được ưu tiên điều trị dứt điểm trước, và chuyến bay sẽ được dời lại.
